De oorsprong van de sojaboon: tussen traditie en innovatie
Soja wordt al eeuwenlang beschouwd als een basisvoedingsmiddel in Azië. De eiwitrijke boon wordt verwerkt tot bijvoorbeeld tempeh of tofu. Inmiddels is soja ook in Europa niet meer weg te denken en wordt het op allerlei manieren verwerkt tot vegan producten. Sojabonen kunnen je de hele dag vergezellen: van chips of vlokken voor het ontbijt tot sojabolognese voor de lunch en een sojarijst bowl met sojasaus als avondeten. En natuurlijk mogen de snacks ook niet ontbreken: in de vorm van geroosterde sojabonen, crackers, repen of proteïnepoeder. Vooral de laatste twee zijn ook populair bij sporters, omdat ze je een extra portie eiwitten geven. Maar pas op: te veel soja kan een opgeblazen gevoel veroorzaken!
Voordelen van de sojaboon
De sojabonen scoort in gedroogde vorm met maar liefst 38 g eiwit per 100 g. Tijdens de verwerking daalt het eiwitgehalte meestal, doordat er extra ingrediënten of water worden toegevoegd. Tofu bevat bijvoorbeeld nog zo’n 12 g eiwit – al blijft deze vegan allrounder nog steeds een uitstekende eiwitbron. In tegenstelling tot veel andere plantaardige eiwitbronnen heeft soja namelijk een zeer hoge biologische waarde. Die wat technische term verwijst naar hoe efficiënt het lichaam eiwitten uit voeding kan benutten. Gewoonlijk is de biologische waarde van dierlijke eiwitten hoger dan die van plantaardige, maar de sojaboon komt verrassend dicht in de buurt van die van een kippenei en levert je essentiële aminozuren. Jackpot!
Daarnaast zit soja boordevol goede voedingsstoffen, zoals meervoudig onverzadigde vetzuren, vezels, secundaire plantaardige stoffen, foliumzuur en de mineralen magnesium, ijzer, kalium en zink. Best indrukwekkend, toch? Toch doen er nog altijd hardnekkige mythes de ronde, waardoor veel mensen soja met wat wantrouwen bekijken. Tijd om daar verandering in te brengen. We zetten een paar van die misverstanden recht, zodat jij zonder zorgen kunt genieten van je volgende KoRo reep met sojacrispies.
Mythe 1: Voor soja wordt het regenwoud gekapt
Volgens het WWF is de sojaproductie tussen 1960 en 2018/19 gestegen van zo’n 27 miljoen ton naar bijna 360 miljoen ton – bizar veel! Al die soja heeft natuurlijk ruimte nodig: zo’n 125 miljoen hectare, wat neerkomt op ongeveer drie keer de oppervlakte van Duitsland. Om die ruimte te creëren worden in Zuid-Amerika grote stukken regenwoud gekapt voor sojaplantages. Dat heeft gevolgen voor het klimaat, omdat er veel CO₂ vrijkomt en leefgebieden voor planten en dieren verloren gaan. Hierdoor is het vooroordeel ontstaan dat tofu het regenwoud vernietigt. Maar een snelle kijk op de verpakking ontkracht dat al: in Duitsland (en dus vaak ook in Nederland) gebruiken de meeste producenten Europese soja. Bovendien wordt slechts twee procent van de wereldwijde sojaproductie gebruikt voor tofu, sojadrinks en soortgelijke producten. Het overgrote deel gaat naar veevoer in de intensieve veehouderij of wordt verwerkt tot sojaolie, dat dan weer in cosmetica of biobrandstof terechtkomt.
Mythe 2: Soja-eiwit veroorzaakt borstkanker
Vaste lezers van onze blog kennen ze al: de secundaire plantaardige stoffen. Sojabonen bevatten er ook een aantal, waaronder isoflavonen – een soort fyto-oestrogenen. En precies daar begint het vooroordeel! Zoals de naam al doet vermoeden, lijken fyto-oestrogenen op het lichaamseigen hormoon oestrogeen. Ze kunnen zich ook binden aan oestrogeenreceptoren in het lichaam. Sommige studies suggereren daardoor negatieve effecten, maar die zijn meestal gebaseerd op proeven met celkweken of dieren die behandeld zijn met geïsoleerde, hooggedoseerde isoflavonen.
Even een reality check: zulke resultaten kun je niet zomaar vertalen naar mensen, en al helemaal niet naar het eten van een portie tofu of het drinken van een glas sojadrink per dag. In voedsel zitten isoflavonen namelijk in hun natuurlijke context, niet geïsoleerd en in hoge dosering. Grote organisaties op het gebied van kankeronderzoek en voeding zijn het dan ook eens: het gebruik van sojaproducten vormt geen risico op het ontstaan van borstkanker. Zelfs vrouwen met borstkanker kunnen gerust gematigde hoeveelheden soja eten.
Mythe 3: Soja-eiwit verlaagt het testosteronniveau bij mannen
Alle goede dingen komen in drievoud: soja-eiwit zou mannen "vrouwelijker" maken. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee? Veel mensen denken dan aan clichés zoals emotioneel worden of een minder gespierd lichaam. Maar kom op – het is 2025, laten we die discussie eindelijk achter ons laten. Toch zijn er biologisch gezien natuurlijk wel mannelijke en vrouwelijke kenmerken. Het Y-chromosoom en het hormoon testosteron zijn bepalend voor de ontwikkeling van mannelijke geslachtskenmerken. En ook de productie van sperma is hieraan gekoppeld. Het verhaal gaat dat soja dit zou verstoren. Maar gelukkig: dat klopt niet. Hormonale effecten zijn alleen aangetoond in dierstudies met extreem hoge doses soja-extracten. Onderzoek bij mensen heeft deze effecten niet kunnen bevestigen. Alleen in twee uitzonderlijke gevallen, waarbij mensen langdurig zeer grote hoeveelheden soja consumeerden, werden negatieve effecten gezien. Maar één of twee sojaproducten per dag uit het KoRo-assortiment? Geen enkel probleem! En zelfs als je een keer álles uitprobeert wat we aan soja in huis hebben, gebeurt er… niets.
Zoals je ziet, zijn er veel vooroordelen niet wetenschappelijk onderbouwd – en soms blijkt zelfs het tegenovergestelde waar. Dus geniet gerust regelmatig van allerlei heerlijke soja-producten! Houd alleen in gedachten: hoe minder bewerkt het product, hoe groter de gezondheidsvoordelen. Dan profiteer je optimaal van de kracht van pure soja, zonder onnodige toevoegingen. En vergeet niet: variatie is belangrijk! Probeer dus ook eens andere eiwitrijke toppers uit het KoRo-assortiment, zoals kikkererwten, edamame, gele linzen of – voor de liefhebber – lasagnevellen gemaakt van rode linzen. Ideaal ook voor de mensen die echt geen soja kunnen verdragen, bijvoorbeeld vanwege een allergie. Alle anderen kunnen zonder aarzelen genieten van de heerlijke variatie aan soja!
