Wat betekent detox eigenlijk?
Detox komt uit het Engels en betekent "ontgifting". Een detox is dus bedoeld om het lichaam te ontgiften - de enige vraag die overblijft is wat? Aanhangers van de detox-beweging geloven dat er gifstoffen in ons lichaam zitten die met een detox kunnen worden weggespoeld. Vaak gaat het daarbij om de darmen, omdat zich daar veel bacteriestammen ophopen die zowel positieve als negatieve eigenschappen hebben als gevolg van onder andere onze voeding, en die worden geacht door de detox te worden weggespoeld.
En hoe werkt het allemaal?
Waarschijnlijk de meest populaire vorm van detoxen is het sapdieet, ook wel sapvasten genoemd. Hierbij worden gedurende een periode van ongeveer drie tot zeven dagen alleen sappen gedronken die gemaakt zijn van verschillende soorten fruit en groenten. Het belangrijkste argument ten gunste van sappen is dat je je maag en darmen een "time-out" geeft door alleen vloeibaar voedsel te consumeren. Dit houdt echter geen rekening met de biologie. Voor zowel onze maag als darmen maakt het niet echt uit of voedsel in vloeibare of vaste vorm binnenkomt. Vanuit voedingsoogpunt maakt het echter wel verschil, omdat de schil van fruit en groenten vaak wordt verwijderd bij het juicen. De meeste vezels, die een positief effect hebben op de bloedsuikerspiegel, zitten echter in en onder de schil. Het consumeren van fruit- en groentesappen heeft de neiging om de bloedsuikerspiegel sneller te laten stijgen, wat een negatief effect heeft op het verzadigingsgevoel.
Ons lichaam is een (reinigings)machine
Goed nieuws: ons lichaam ontdoet zich helemaal zelf van de meeste gifstoffen! En het doet dat met de steun van zijn hoogontwikkelde reinigingsteam: lever, nieren, darmen, huid en ademhaling. Best cool, toch? Helaas niet zo cool voor de marketing. Maar veel van de bedrijven hebben gelijk: Je voedingspatroon en levensstijl hebben een grote invloed op de ondersteuning van het reinigend vermogen van je organen. Een hoge alcoholconsumptie kan je lever bijvoorbeeld verzwakken en op de lange termijn aanzienlijke schade toebrengen. Wat je eet heeft ook een bijzondere invloed op de al genoemde darmbacteriën. In die zin zijn fruit- en groentesappen ook positief. Maar zoals zo vaak het geval is, is het een evenwichtige en gevarieerde voeding die de beste resultaten oplevert. Darmbacteriën hebben immers ook hun voorkeuren. Als je meer wilt weten over jouw invloed op de darmgezondheid, klik dan hier!
En hoe zit het met autofagie?
Autofagie, oftewel celreiniging, zou volgens veel fabrikanten van sapdiëten ook gestimuleerd worden, omdat je tijdens het sapdieet over het algemeen minder eet. Autofagie begint echter meestal pas na 12 tot 16 uur vasten en ontwikkelt zijn volledige effect tot 72 uur na het begin van het vasten. Het insulineniveau moet constant laag blijven. Vooral vruchtensappen hebben de neiging om in dit opzicht averechts te werken, omdat ze het insulineniveau beïnvloeden door de natuurlijke suiker in het fruit. Onthoud: detoxen is niet hetzelfde als vasten. Het maakt niet uit of het sapdieet drie of zeven dagen duurt - zodra niet aan de voorwaarden voor autofagie wordt voldaan, zal autofagie niet plaatsvinden. Als je meer wilt weten over vasten, houd je ogen dan open, want we zullen er binnenkort een gedetailleerd artikel over publiceren op onze blog.
Gewichtsverlies
Sapdiëten worden ook aangeprezen om mensen te helpen gewicht te verliezen. Dit is op het eerste gezicht heel logisch, omdat de meeste mensen veel minder calorieën binnenkrijgen tijdens een sapkuur dan op een gemiddelde doordeweekse dag met vaste maaltijden. Maar in zo'n korte periode is het meestal een verlies van water en niet van vet dat tot gewichtsverlies leidt. Als je nu denkt: "Dan moet ik het sapdieet misschien gewoon verlengen, dan moeten we je tegenhouden. Een sapdieet is op de lange termijn niet aan te raden omdat je niet alleen veel te weinig calorieën binnenkrijgt, maar sappen bevatten meestal ook veel koolhydraten maar weinig tot geen vet of eiwit. Je mist dus belangrijke macronutriënten. Sommige vitaminen en mineralen zitten ook niet in groenten en fruit, maar in peulvruchten, granen, melk, vis en vlees. Dit laatste kunnen veganisten natuurlijk aanvullen met behulp van verschillende voedingssupplementen.
Andere detox strategieën
Een zeer bekende detox is het "master cleanse detox dieet" of citroensap dieet, waarbij je een mengsel van cayennepeper, citroensap, ahornsiroop en water drinkt zodra je honger krijgt. Klinkt dat wild? Dat is het ook. Er is slechts één onderzoek bij mensen dat dit dieet gedurende tien dagen onderzocht en tot de conclusie kwam dat de groep die citroensap dronk meer gewicht verloor. Bovendien verminderde de insulineresistentie, d.w.z. het vermogen om insuline snel in de cellen op te nemen. Dit is een positief teken, want bij een verhoogde insulineresistentie blijft de insuline in het bloed circuleren in plaats van in de cellen terecht te komen. Dit kan prediabetes en diabetes mellitus type 2 bevorderen. Er is echter maar één onderzoek, waardoor de studiesituatie niet erg overtuigend is en het gewichtsverlies waarschijnlijk te wijten is aan een strenge calorierestrictie. Vroeg of laat leidt het raw food detox dieet ook tot een tekort aan voedingsstoffen, omdat je alleen ongekookt voedsel kunt eten. Dit punt is nog belangrijker bij het monofruit detox dieet, omdat je dan alleen sap van één soort fruit drinkt.
Conclusie
Hoewel we dol zijn op het drinken van onze fruit- en groentesappen, raden we het af om pure sapdiëten of detoxkuren te volgen. Je lichaam heeft geen kuren nodig om zichzelf te ontgiften. Als je het echter wilt ondersteunen in dit proces, kan een verandering in dieet met veel groenten, fruit, peulvruchten en volkorenproducten helpen om een gezonde darmflora te behouden. Detoxen is ook geen duurzame oplossing, omdat het kan leiden tot tekorten aan voedingsstoffen. Bovendien wordt er soms een jojo-effect bevorderd, omdat je basale stofwisseling verlaagd kan worden tijdens de dagen van het detox-dieet, zodat je gewicht zou kunnen aankomen, ook al keer je terug naar je normale eetgedrag. Als je wilt afvallen om gezondheidsredenen, is een gezonde strategie voor gewichtsverlies er een die duurzaam kan worden geïntegreerd in je dagelijks leven en die je vooral niet berooft van het plezier in eten. Hoewel calorierestrictie de belangrijkste rol speelt bij gewichtsverlies, kan dit worden bevorderd door tussendoortjes te schrappen of meer calorieën te consumeren, bijvoorbeeld door te sporten of meer te bewegen in het dagelijks leven.
Als je toch een sapdieet wilt proberen, bespreek dit dan met je arts.
